يكى از فعاليتهاى فرهنگى كه در اين دوره رواج بسيار يافت ، نگارش خاطرات و شرح مسافرتها بود ، از اين‌رو سفرنامه‌نويسى بازار گرمى پيدا كرد و در كنار آن ، سفرنامه‌هاى متعددى از زبانهاى خارجى به فارسى ترجمه گرديد . اهميت اين سفرنامه‌ها در اين است كه ما را به مسائل جغرافيايى ، تاريخى و نيز مسائل فرهنگى و از آن جمله فرهنگ عوام آشنا مىسازند و ضمن طرح مسائل گوناگون اجتماعى و سياسى شرايط اجتماعى هردوره را به خواننده مىشناسانند . به‌همين جهت ، نويسندگان و روشنفكران به نوشتن خاطرات و شرح مسافرتهاى خود بويژه مسافرتهاى خارج از كشور ، علاقهء زيادى نشان دادند و از اين‌رو سفرنامه‌هاى متعددى كه حاوى شرح مسافرت به خارج از كشور است ، به رشتهء تحرير درآمد كه مىتوان به سفرنامه‌هاى اروپا و عتبات و مكه اشاره كرد . در اين سفرنامه‌ها گذشته از ذكر مناسك حج و زيارت مكانهاى مقدس و مورد احترام ، به مسائل جغرافيايى ، تاريخى ، اجتماعى و تا حدودى سياسى هر ناحيه اشاره شده است . سفرنامهء حاضر شرح سفر نويسندهء آن به مكه و ذكر مناسك حج مىباشد . اين كتاب تحت عنوان سفرنامهء مكه در فهرست نسخ خطى كتابخانهء ملى ايران مضبوط است ، اما با توجه به تنوع مطالب آن ، شايد عنوان سفرنامهء مكه به كتاب حاضر از يك جهت نامناسب باشد . زيرا نويسنده سفر خود را از تهران به قصد زيارت مكه آغاز كرد ، اما پس از پايان مراسم حج ، به عراق رفت و در آنجا به زيارت عتبات مشغول گرديد . سپس به ايران بازگشت و همچنان به سفر خود ادامه داد و به خراسان عزيمت كرد . او از شهر اصفهان و دوران مأموريت خود در اين شهر سخن مىگويد و در نواحى غرب ايران به سياحت مىپردازد و به مازندران هم مىرود . نويسنده در طى مطالب كتاب ، از ذكر سفرهاى سابق نيز غافل نمىماند و هر جا كه فرصتى مىيابد به مسافرتهاى قبلى خود ، مثلا سفر افغانستان ، گرگان و نواحى ديگر ، اشاره مىكند . بطور كلى ، مسافرت او را مىتوان به صورت ذيل خلاصه كرد : 1 - سفر مكه ( از طريق نواحى قفقاز ، تركيهء عثمانى ، شام ، مصر و . . . ) . 2 - سفر به عراق ( ذكر زيارت عتبات عاليات و دوران اقامت در عراق ) . 3 - بازگشت به ايران ( از طريق نواحى غرب ايران و شرح آثار تاريخى اين نواحى ) . 4 - سفر به خراسان ( زيارت آستان قدس ، وصف منازل و شهرهاى ميان راه همچون دامغان . . . ) . 5 - اشاره به سفر افغانستان و گرگان . 6 - بازگشت به تهران و حركت به نواحى شمال غربى ايران ( زنجان و آذربايجان . . . ) .